VnTPA chuẩn bị cho Kỷ nguyên Robot & AI

Than Thanh Vu
Jan 28
7 min read

Nâng cao năng lực cạnh tranh ngành du lịch – dịch vụ Việt Nam trong giai đoạn mới.

(một robot phục vụ đã được ứng dụng trong dịch vụ khách sạn, nhà hàng)

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh quốc gia ngày càng trở nên cấp thiết. Cùng với quá trình hội nhập sâu rộng, các ngành du lịch, khách sạn, nhà hàng, nghỉ dưỡng và dịch vụ chăm sóc đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mô hình vận hành, nâng cao trải nghiệm khách hàng và chuẩn hóa chất lượng dịch vụ theo các chuẩn mực quốc tế.

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng các công nghệ mới – đặc biệt là robot dịch vụ và tự động hóa – đang trở thành một xu hướng được nhiều quốc gia quan tâm và triển khai theo những lộ trình khác nhau, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của từng quốc gia.

(các khâu đơn giản trong nhà hàng đã được ứng dụng robot và tự động hóa ở nhiều nơi trên thế giới để tăng năng suất, giảm chi phí)

Xu hướng ứng dụng robot trong ngành dịch vụ trên thế giới

Trên thế giới, robot đang từng bước được ứng dụng trong các lĩnh vực như lễ tân khách sạn, hướng dẫn du khách, vận chuyển nội bộ, vệ sinh, hậu cần, logistics và hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi. Tại nhiều quốc gia, robot không được nhìn nhận như công cụ thay thế con người, mà là giải pháp hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm áp lực lao động nặng nhọc và chuẩn hóa quy trình vận hành.

Xu hướng chung cho thấy robot ngày càng được tích hợp vào hệ sinh thái dịch vụ như một “trợ lý công nghệ”, giúp con người tập trung nhiều hơn vào các công việc đòi hỏi kỹ năng, sự linh hoạt, khả năng xử lý tình huống và yếu tố cảm xúc – những giá trị cốt lõi trong ngành dịch vụ.

Việt Nam đứng ở đâu trước xu hướng này?

Vấn đề đặt ra không còn là Việt Nam có ứng dụng robot hay không, mà là ứng dụng như thế nào, ở mức độ nào và theo lộ trình nào để phù hợp với điều kiện thực tế của đất nước.

Với đặc thù lực lượng lao động dồi dào, chi phí lao động còn cạnh tranh và môi trường dịch vụ đa dạng, Việt Nam cần một cách tiếp cận thận trọng, có kiểm soát và mang tính nhân văn. Việc ứng dụng robot cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển con người, nâng cao tay nghề lao động và tăng năng suất, thay vì tiếp cận theo hướng thay thế lao động một cách cơ học.

Lợi ích của việc ứng dụng robot một cách phù hợp

Nếu được triển khai đúng hướng và có lộ trình rõ ràng, robot có thể mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho ngành du lịch – dịch vụ Việt Nam:

Nâng cao chất lượng và tính ổn định của dịch vụ, đặc biệt trong các công việc lặp lại, nặng nhọc hoặc yêu cầu độ chính xác cao.
Giảm áp lực thiếu hụt lao động trong các giai đoạn cao điểm, tại các khu vực đặc thù hoặc những ngành nghề có tính chất vất vả.
Góp phần chuẩn hóa quy trình vận hành, giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hơn và nâng cao hình ảnh chuyên nghiệp.
Tạo ra các vị trí việc làm mới liên quan đến vận hành, giám sát, bảo trì và quản lý công nghệ.

Quan trọng hơn, robot có thể giúp giữ chân người lao động, giảm cường độ lao động tay chân và mở ra cơ hội nâng cao thu nhập thông qua việc nâng cấp kỹ năng và chuyển đổi vị trí công việc.

Những thách thức và yêu cầu đặt ra

Bên cạnh những lợi ích, việc ứng dụng robot cũng đặt ra một số thách thức cần được nhìn nhận thẳng thắn:

Chi phí đầu tư ban đầu còn tương đối cao so với khả năng tiếp cận của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Yêu cầu về năng lực vận hành, bảo trì và đào tạo nhân sự.
Sự cần thiết của các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và mức độ phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.

Chính vì vậy, ứng dụng robot không thể là câu chuyện riêng lẻ của từng doanh nghiệp, mà cần được tiếp cận theo hướng có tổ chức, có lộ trình và có sự phối hợp giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và cơ quan quản lý nhà nước tại các địa phương.

(Robot lễ tân không bao giờ biết mệt hoặc tắt nụ cười)

Phát huy mạng lưới kỹ thuật viên địa phương – lợi thế riêng của Việt Nam

Một lợi thế đặc biệt của Việt Nam là mạng lưới rộng khắp các cơ sở sửa chữa điện, điện tử, cơ khí, công nghệ thông tin và thiết bị dân dụng tại các địa phương. Đây là lực lượng kỹ thuật viên bản địa có kinh nghiệm thực tế, am hiểu điều kiện vận hành và có khả năng thích ứng nhanh.

Việc phát huy và từng bước chuẩn hóa lực lượng này sẽ giúp:

Giảm chi phí bảo trì và vận hành robot.
Rút ngắn thời gian xử lý sự cố tại chỗ.
Tạo thêm việc làm kỹ thuật tại địa phương.
Hình thành hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ công nghệ mang tính bền vững.

Ứng dụng robot gắn với nâng cao chất lượng việc làm và năng suất lao động

Ứng dụng robot không đồng nghĩa với việc làm mất đi các vị trí lao động phổ thông.

Thực tế cho thấy, trong các lĩnh vực như vệ sinh, buồng phòng, lễ tân, giặt ủi, sản xuất may mặc…, robot chủ yếu đảm nhận các công việc nặng nhọc, lặp lại hoặc hỗ trợ vận chuyển, trong khi con người tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong kiểm soát chất lượng, chăm sóc khách hàng và xử lý các tình huống linh hoạt.

Quan trọng hơn, khi được triển khai đúng cách, robot có thể giúp nâng cao năng suất lao động tổng thể và mở ra những vị trí việc làm có giá trị gia tăng cao hơn, nếu nguồn nhân lực hiện nay được tái đào tạo và nâng cấp kỹ năng phù hợp.

Người lao động có thể từng bước chuyển sang các vai trò mới như:

Vận hành và giám sát robot trong môi trường dịch vụ.
Quản trị hệ thống robot và quy trình tự động hóa.
Bảo trì, hiệu chỉnh và xử lý sự cố kỹ thuật ở cấp độ cơ sở.
Phối hợp giữa con người – robot để tối ưu trải nghiệm khách hàng.

Mô hình “con người + robot” không chỉ giúp giảm áp lực lao động tay chân, mà còn góp phần nâng cao chất lượng công việc, thu nhập và vị thế nghề nghiệp của người lao động trong dài hạn.

VnTPA – vai trò kết nối, dẫn dắt và hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực

Trong những năm qua, một cách âm thầm, nhận thức rõ cả cơ hội và thách thức, VnTPA xác định vai trò của mình không chỉ là đơn vị kết nối giữa doanh nghiệp, địa phương và các đối tác công nghệ, mà còn là cầu nối trong quá trình nâng cao năng lực nguồn nhân lực dịch vụ trong kỷ nguyên Robot & AI.

Trong thời gian qua, các chuyên gia VnTPA đã và đang:

Nghiên cứu các mô hình ứng dụng robot dịch vụ và đào tạo nhân lực đi kèm tại nhiều quốc gia.
Trao đổi với các doanh nghiệp hội viên trong các lĩnh vực du lịch, khách sạn, nhà hàng, nghỉ dưỡng và dịch vụ chăm sóc để xác định nhu cầu thực tế.
Kết nối với các đối tác công nghệ nhằm tìm hiểu các giải pháp phù hợp với điều kiện vận hành và trình độ lao động tại Việt Nam.
Đề xuất các mô hình thí điểm quy mô phù hợp, có kiểm soát, gắn với chương trình đào tạo lại, đào tạo nâng cao và phát triển đội ngũ kỹ thuật – vận hành tại địa phương.

Thông qua các hoạt động này, VnTPA hướng tới việc hình thành một hệ sinh thái trong đó robot và con người cùng phát triển, qua đó góp phần nâng cao năng suất, chất lượng dịch vụ và sức cạnh tranh của ngành du lịch – dịch vụ Việt Nam.

(Các công việc nặng nhọc, lặp lại, có thể được thay thế bởi robot. Nhân sự con người được đào tạo nâng cao kỹ năng để vận hành, giám sát, bảo trì, hiệu chỉnh, ...)

Hướng tới một lộ trình bền vững và nhân văn

Ứng dụng robot không phải là đích đến, mà là một phần trong hành trình nâng cao chất lượng dịch vụ, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của ngành du lịch – dịch vụ Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

VnTPA, cùng với mạng lưới đối tác công nghệ toàn cầu, mong muốn đồng hành cùng các doanh nghiệp, địa phương, chuyên gia và cơ quan quản lý nhà nước để cùng trao đổi, đóng góp và xây dựng những mô hình ứng dụng công nghệ phù hợp, hiệu quả và mang tính nhân văn, qua đó góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành du lịch – dịch vụ Việt Nam trong kỷ nguyên Robot & AI.

https://video.wixstatic.com/video/cf9344_6096677f9ca14ad283fd02afbe9dd248/1080p/mp4/file.mp4

Thân Thanh Vũ

Sáng lập viên, Chủ tịch VnTPA

Chairman@VnTPA.org